قبل از rTMS چه کارهایی باید انجام دهیم؟

مهم‌ترین کار قبل از شروع rTMS این است که فهرست کامل داروها و مکمل‌ها، سابقه تشنج، بیماری‌های عصبی و روانپزشکی، جراحی‌های قبلی و اطلاعات مربوط به هر نوع ایمپلنت یا وسیله پزشکی را در اختیار پزشک قرار دهید. داروهای خود را بدون دستور پزشک قطع یا تغییر ندهید و اگر از جلسه قبلی تا امروز تغییر مهمی در خواب، مصرف دارو یا وضعیت جسمی شما ایجاد شده است، آن را اطلاع دهید.

rTMS چیست و چرا قبل از شروع آن ارزیابی انجام می‌شود؟

rTMS مخفف Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation است. در این روش، کویل دستگاه در نزدیکی بخش مشخصی از سر قرار می‌گیرد و پالس‌های مغناطیسی کنترل‌شده به ناحیه موردنظر اعمال می‌شوند. این میدان مغناطیسی می‌تواند فعالیت شبکه‌های عصبی هدف را تحت‌تأثیر قرار دهد.

درمان معمولاً بدون جراحی، تزریق یا بیهوشی انجام می‌شود و فرد در طول جلسه بیدار است. بااین‌حال وجود بعضی شرایط پزشکی، سابقه تشنج، مصرف برخی داروها یا وجود تجهیزات پزشکی کاشته‌شده می‌تواند در تصمیم‌گیری درباره ایمنی و تنظیم پروتکل مؤثر باشد. به همین دلیل غربالگری پیش از درمان بخش مهمی از روند rTMS است.

قبل از rTMS چه اطلاعاتی را باید به پزشک بدهیم؟

اطلاعات پزشکی کامل به پزشک کمک می‌کند ایمنی درمان را بهتر ارزیابی کند. بهتر است موارد مهم را قبل از مراجعه یادداشت کنید.

اگر هنوز ارزیابی روانپزشکی انجام نشده است، مطالعه صفحه مشاوره روانپزشکی می‌تواند برای شناخت روند ارزیابی اولیه مفید باشد.

آیا قبل از rTMS باید داروها را قطع کنیم؟

خیر؛ داروهای خود را خودسرانه قطع، کم یا زیاد نکنید. درمان rTMS ممکن است هم‌زمان با دارودرمانی انجام شود و تصمیم درباره ادامه یا تغییر هر دارو باید توسط پزشک انجام شود.

بعضی تغییرات دارویی می‌توانند در ارزیابی ایمنی یا تنظیم برنامه درمان اهمیت داشته باشند. بنابراین اگر در روزها یا هفته‌های اخیر دارویی برای شما شروع، قطع یا تغییر مقدار داده شده است، حتماً این موضوع را به پزشک یا تیم درمان اطلاع دهید.

چه وسایل پزشکی و قطعات فلزی را باید قبل از rTMS اعلام کنیم؟

میدان مغناطیسی دستگاه ممکن است با بعضی تجهیزات پزشکی یا قطعات فلزی، به‌خصوص وسایلی که در سر یا نزدیک محل تحریک قرار دارند، سازگار نباشد. به همین دلیل اطلاعات دقیق هر وسیله کاشته‌شده باید قبل از شروع درمان بررسی شود.

وجود هر نوع فلز یا ایمپلنت لزوماً به معنای ممنوعیت قطعی درمان نیست. نوع وسیله، محل قرارگیری و مشخصات آن باید توسط تیم درمان بررسی شود.

روز قبل از rTMS چه کار کنیم؟

در بیشتر موارد نیاز به ناشتا بودن، بستری‌شدن یا آمادگی پیچیده وجود ندارد. بااین‌حال حفظ شرایط نسبتاً معمول بدن و اطلاع‌دادن هر تغییر جدید اهمیت دارد.

روز جلسه rTMS چه چیزهایی همراه داشته باشیم؟

در اولین جلسه rTMS چه اتفاقی می‌افتد؟

جلسه اول ممکن است نسبت به جلسات بعدی کمی طولانی‌تر باشد، زیرا علاوه بر درمان ممکن است بررسی‌های اولیه و تنظیم محل و شدت تحریک انجام شوند. جزئیات دقیق به دستگاه و پروتکل مورد استفاده بستگی دارد.

هنگام اعمال پالس‌ها ممکن است صدای کلیک دستگاه و احساس ضربه یا فشار خفیف روی پوست سر ایجاد شود. معمولاً از محافظ شنوایی نیز استفاده می‌شود.

هنگام rTMS چه احساسی ممکن است داشته باشیم؟

تجربه افراد یکسان نیست. بعضی مراجعه‌کنندگان احساس ضربه یا ضربان روی پوست سر، کشش عضلات صورت یا ناراحتی موضعی را گزارش می‌کنند. سردرد یا سبکی سر نیز ممکن است در برخی افراد رخ دهد.

لازم نیست ناراحتی را تحمل یا پنهان کنید. اگر در طول جلسه درد یا علامت غیرمعمولی دارید، همان زمان به تیم درمان اطلاع دهید تا وضعیت شما و تنظیمات درمان بررسی شود.

بعد از جلسه rTMS چه کارهایی انجام دهیم؟

از آنجا که rTMS معمولاً بدون بیهوشی انجام می‌شود، بسیاری از افراد می‌توانند پس از جلسه به فعالیت عادی بازگردند. بااین‌حال بهتر است وضعیت خود را بعد از جلسه ارزیابی کنید.

• در صورت وجود سردرد یا ناراحتی قابل‌توجه، به تیم درمان اطلاع دهید.
• داروهای تجویز‌شده را طبق دستور ادامه دهید.
• هر علامت جدید یا غیرمعمول را گزارش کنید.
• جلسات بعدی را طبق برنامه تعیین‌شده ادامه دهید.
• در صورت سرگیجه یا شرایطی که توانایی رانندگی را کاهش می‌دهد، رانندگی نکنید.

آیا بعد از rTMS می‌توان رانندگی کرد؟

rTMS معمولاً بدون بیهوشی و به‌صورت سرپایی انجام می‌شود؛ بنابراین بسیاری از افراد بعد از جلسه قادر به رانندگی و ادامه فعالیت روزانه هستند. بااین‌حال واکنش افراد می‌تواند متفاوت باشد.

اگر پس از درمان سرگیجه، ضعف، سردرد شدید یا هر علامتی دارید که تمرکز یا توانایی رانندگی را مختل می‌کند، رانندگی نکنید. برای جلسه اول نیز در صورت تمایل می‌توانید همراه داشته باشید.

تعداد جلسات rTMS از قبل مشخص است؟

برای همه افراد تعداد جلسه یکسانی وجود ندارد. تعداد و فاصله جلسات به تشخیص، پروتکل، هدف درمان و پاسخ بیمار بستگی دارد و ممکن است در طول دوره بر اساس شرایط فرد بازبینی شود. بنابراین وعده «درمان کامل در تعداد مشخص جلسه» معیار دقیقی برای ارزیابی نتیجه درمان نیست.

قبل از شروع دوره rTMS چه مواردی را با مرکز هماهنگ کنیم؟

بهتر است پیش از شروع دوره درباره مدت تقریبی هر مراجعه، تعداد جلسات پیشنهادی، زمان‌های مراجعه، شیوه پیگیری و هزینه برنامه تعیین‌شده سؤال کنید تا بتوانید رفت‌وآمد و برنامه کاری خود را هماهنگ کنید.

اشتباهات رایج قبل از درمان rTMS

قبل از شروع rTMS چه سؤال‌هایی از پزشک بپرسیم؟

• هدف از پیشنهاد rTMS برای شرایط من چیست؟
• برنامه درمان من تقریباً چند جلسه خواهد داشت؟
• چه عوارضی باید گزارش شوند؟
• آیا داروهای فعلی من تغییری نیاز دارند؟
• چگونه پاسخ به درمان ارزیابی می‌شود؟
• در چه شرایطی باید قبل از جلسه بعدی با مرکز تماس بگیرم؟

جمع‌بندی؛ آمادگی قبل از rTMS از ارائه اطلاعات دقیق شروع می‌شود

rTMS معمولاً درمانی سرپایی است و برای بیشتر افراد به آمادگی پیچیده‌ای نیاز ندارد. بااین‌حال ایمنی درمان به اطلاعات دقیق پزشکی وابسته است. داروها، مکمل‌ها، سابقه تشنج، بیماری‌های عصبی و روانپزشکی و هر نوع وسیله پزشکی یا قطعه فلزی باید پیش از شروع به پزشک اعلام شوند.

هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید و اگر بین جلسات تغییری در وضعیت جسمی، خواب، دارو یا مصرف مواد ایجاد شده است، آن را اطلاع دهید. در اولین جلسه ممکن است زمان بیشتری برای تنظیم و ارزیابی صرف شود و در طول درمان نیز هر ناراحتی یا علامت غیرمعمول باید گزارش شود.

در نهایت، دستور پزشک و مرکز درمانی شما بر توصیه‌های عمومی اینترنتی اولویت دارد؛ زیرا پروتکل، تعداد جلسات و شرایط ایمنی برای هر فرد می‌تواند متفاوت باشد.

سوالات متداول درباره آمادگی قبل از rTMS

منابع و بازبینی علمی

• U.S. Food and Drug Administration – rTMS Systems Safety Guidance
• National Institute of Mental Health – Brain Stimulation Therapies
• Mayo Clinic – Transcranial Magnetic Stimulation: Preparation and Procedure

توجه:
این مطلب راهنمای عمومی است و جایگزین دستور پزشک یا مرکز درمانی شما نیست. درباره تغییر دارو، ایمنی ایمپلنت‌ها یا شرایط مناسب برای انجام rTMS با پزشک معالج مشورت کنید.